Zwelling, pijn, vermoeid en zwaar gevoel, steeds voorzichtig zijn met wondjes, oppassen voor overbelasting, te warm of te koud, kleding die niet meer past, haren niet meer kunnen kammen, minder ver kunnen lopen...
Een greep uit de klachten die kunnen ontstaan door (Iymf)oedeem, een aandoening die goed te behandelen is door fysiotherapeuten gespecialiseerd in de behandeling van oedeem.

Wat is oedeem?
Oedeem is een abnormale ophoping van vocht en eiwitten in het lichaamsweefsel als gevolg van een verstoord evenwicht tussen aan- en afvoer van vocht. Lymfoedeem is een chronische aandoening die vaak geleidelijk ontstaat. Afhankelijk van de oorzaak kunnen we verschillende soorten oedeem benoemen:

• Lymfoedeem, onder te verdelen in primair- en secundair oedeem.

Primair lymfoedeem is aangeboren. De lymfevaten- en knopen zijn niet goed aangelegd, waardoor de aan- en afvoer van het lymfevocht onvoldoende is.
Dit kan in het gehele lichaam voorkomen maar uit zich m.n. in de benen.
Secundair lymfoedeem is verworven. De lymfevaten en/of knopen zijn beschadigd of verwijderd. Voorbeelden hiervan zijn armoedeem na een borst operatie, oedeem van het been na een gynaecologische ingreep en oedeem na het verwijderen van een melanoom. Bij deze operaties worden de lymfeklieren verwijderd en raken lymfevaten beschadigd, waardoor de vochtafvoer wordt bemoeilijkt. Patiënten, die na de operatie radio- en/of chemotherapie ondergaan, hebben een grotere kans op het ontwikkelen van lymfoedeem. Secundair lymfoedeem kan echter ook ontstaan na forse schaafwonden, ontstekingen, gewrichtsoperaties, etc.

Andere vormen van veel voorkomend oedeem zijn bijvoorbeeld:

• Veneus oedeem. De terugvloed van het vocht door de afvoerende bloedvaten (venen) verloopt niet goed, waardoor het vocht zich ophoopt.
• Restoedeem na een totale knie- of heupprothese
• Oedeem bij R.A.

In de meeste gevallen ontstaan de klachten geleidelijk en pijnloos, omdat het oedeem heel langzaam toeneemt. De klachten die dan kunnen ontstaan zijn o.a. pijn, een vermoeid en zwaar gevoel, zwelling, beperkingen in bewegen en beperkingen in het dagelijkse functioneren.

Wat kan een gespecialiseerd oedeem fysiotherapeut voor u doen?
Aangezien genezen van lymfoedeem niet mogelijk is, is de behandeling m.n. gericht op het terugdringen of niet verder doen toenemen van het oedeem in het lichaamsdeel om hierdoor normaal functioneren te herstellen. Daarnaast kan uw oedeem fysiotherapeut d.m.v houdings- en bewegingsadviezen proberen de beperkingen verminderen.

De behandeling door een oedeem fysiotherapeut duurt doorgaans 45 minuten en bestaat uit een combinatie van de volgende behandelingsmogelijkheden:

• voorlichting en adviezen t.a.v. huidverzorging, belasting van het aangedane lichaamsdeel, omgaan met beperkingen in het dagelijks functioneren, etc.
•  manuele lymfedrainage: een soort milde massage vorm waardoor de afvoer van het Iymfevocht gestimuleerd wordt
• ambulante compressietherapie (zwachtelen)
• pressotherapie
• oefentherapie, waaronder houdings- en bewegingsadviezen en drainage-oefeningen en functionele revalidatie in de meest optimale zin.
• Iymftaping
• advisering bij het aanmeten van een therapeutisch elastische kous.

De gekozen behandeling en de uiteindelijke behandeleffecten zijn afhankelijk van de ernst, oorzaak en duur van het oedeem.

De behandeleffecten zijn doorgaans: omvangvermindering, spanningsafname, pijnvermindering, functieverbetering en afname van de infectiekans.